Badania przedinwestycyjne na podgrodziu

W dniach od 3.11. do 15.12.2010 roku, „Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska Sylwia Kurzyńska” pod kierownictwem Jakuba Pragera, przeprowadziła na obszarze inwestycji „Rekonstrukcja grodziska wczesnośredniowiecznego Owidz”, w miejscu mającego powstać budynku wystawienniczo-muzealnego, dziedzińca oraz parkingu, ratownicze badania archeologiczne. Objęły one powierzchnię 2139 m2 (Kurzyńska 2010).

W czasie ich trwania nie zarejestrowano dużej liczby zabytków. Większość z tych przedmiotów zalegała w warstwie gliniastego piasku o miąższości od 15 do 40cm i barwie brązowej, z domieszką próchnicy i pojedynczych kamieni. Niezbyt duża ilość artefaktów, a także stopień ich rozdrobnienia skłania do wysunięcia hipotezy, iż najprawdopodobniej znalazły się one na złożu wtórnym, na skutek osuwania się ziemi ze stoków grodziska oraz rozgarniania jej w wyniku późniejszej działalności rolniczej (Kurzyńska 2010).

W dniach od 3.12.2010 do 30.06.2011 roku trwał również, w ramach inwestycji „Rekonstrukcja grodziska wczesnośredniowiecznego wraz z infrastrukturą towarzyszącą w Owidzu”, nadzór archeologiczny pod kierownictwem Magdy Warmińskiej także z ramienia „Pracowni Archeologiczno-Konserwatorskiej Sylwia Kurzyńska”. Objął on swym zasięgiem teren, na którym stanąć miały budynki w postaci wież, chat oraz bramy, liczący około 302 m2. Dodatkowo archeologicznej obserwacji poddano miejsce powstania częstokołu o długości 320 m oraz obszar wyrównywania terenu (około 3000m2) (Kurzyńska, Warmińska 2011).
W czasie tych prac materiał zabytkowy pozyskano przede wszystkim z warstwy ciemnobrązowego, prawie czarnego piasku z próchnicą i pojedynczymi kamieniami, z odhumusowania obszaru w miejscu posadowienia chat oraz wykopu pod fundament wieży mieszkalnej, gdzie również zadokumentowano wystąpienia na głębokości 0,8m warstwa polepy glinianej. Przedmioty o chronologii nowożytnej pochodzą głównie z powierzchni grodziska oraz wykopów liniowych pod instalację energetyczną i wodno-kanalizacyjną, gdzie nie zarejestrowano żadnych warstw kulturowych związanych z okresem funkcjonowania grodu, a jedynie humus ze śladami pokorzeniowymi, naturalne piaski i żwiry, a także współczesne warstwy śmietnikowe oraz ślady po wypalaniu łąk. Odmienny obraz udało się zaobserwować  wyłącznie w jednostkach badawczych ingerujących bezpośrednio w stok grodziska, a także w profilu przegłębienia odcinka drogi łączącej stok z planowanym punktem widokowym. W miejscach tych uchwycono bowiem fragmentarycznie zachowaną drewnianą konstrukcję posadowienia wału grodu. Natomiast wykop fundamentowy pod wieżę obronną pokrywał się z założonym w tym miejscu w badaniach wcześniejszych wykopem archeologicznym. Na całości przebiegu mającego powstać częstokołu zdjęto jedynie cienką warstwę humusu (10-15cn), nie ingerując przy tym w strop utworów z okresu istnienia grodu (Kurzyńska, Warmińska 2011).

Wśród znalezionych podczas wspomnianych powyżej prac zabytków najliczniejszy był przede wszystkim tzw. materiał masowy, do którego można zaliczyć głównie ceramikę (503). Na uwagę zasługuje zwłaszcza fragment fajki wykonanej z glinki kaolinowej o barwie białej (XVII – XVIII w.). Pozostałe ułamki pochodzą od ceramiki naczyniowej. U podnóża grodu odkryto 6 fragmentów tzw. „siwaków” charakterystycznych dla okresu późnego średniowiecza i datowanych na XIV – XVI w. Z hałdy na samym grodzisku pochodzi 1 fragment naczynia z przełomu epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, a dalszy materiał – 496 fragmenty – to ceramika datowana na XI-XII wiek, czyli pochodząca z okresu funkcjonowania grodu.

Groty po konserwacji (fot. Sebastian Ługowski)

Ponadto licznie występujący materiał to również kości zwierzęce (65), grudki polepy (5) oraz przedmioty bądź ich części wykonane z metalu (148). Wśród nich najliczniejszą grupę stanowią „gwoździe -78 sztuk oraz przedmioty nieokreślone 37 sztuk. Ponadto znaleziono 14 fragmentów drutu, 6 fragmentów okuć, 3 przebijaki, 2 nity, 2 bryłki surowca, 1 kółko z otworem w środku, 1 fragment objemki, 1 zawias, 1 kółko od łańcucha?, 3 monety, 1 haczyk do skobla, 2 skoble,1 sprzączkę?, fragment narzędzia, śrubę, guzik, ząb brony. 3 przebijaki, 2 nity, 2 skoble, haczyk od skobla, fragment objemki i nieokreślonego narzędzia ora 2 bryłki surowca ołowianego. Mimo, że nie są charakterystyczne, można datować na okres związany z funkcjonowaniem grodu – XI-XII w. Przedmioty nieokreślone to w większości mocno skorodowane fragmenty większej całości. Stopień ich zniszczenia i ich fragmentaryczność uniemożliwiają określenie ich funkcji i chronologii a w znacznej części przypadków nawet kształtu. Pozostałe znaleziska pochodzą z czasów współczesnych i reprezentowane są przez zawias, kółko od łańcucha, kółko z otworem w środku, 1 sprzączkę?, śrubę, ząb brony oraz 3 monety z lat 60 i 80 XX wieku” (Jarzęcka-Stąporek 2011).
Wśród tzw. zabytków wydzielonych na pierwszy plan wysuwają się przede wszystkim monety (7). Trzy z nich to wykonane ze srebra i znalezione w miejscu istnienia grodu denary krzyżowe umiejscowione chronologicznie w XI w. Pozostałe cztery monety zostały sporządzone z mosiądzu/cyny. Jedną  znaleziono na grodzie, niestety jest zupełnie nieczytelna i wyszczerbiona. Pozostałe trzy zostały odkryte u podnóża grodu, są to szelągi: gdański, pruski oraz ryski, datowane na XVIII w. (Jarzęcka-Stąporek 2011).

Kolejną kategorią zabytków wydzielonych są noże. Znaleziono ich sześć dość mocno zniszczonych  fragmentów (pięć na powierzchni grodu, jeden u jego podnóża). Następną grupę artefaktów stanowią ołowiane kulki do broni palnej, znaleziono ich 4 sztuki (w trzech przypadkach znalezione u podnóża grodu, w czwartym przypadku kulka została znaleziona na grodzie). Mają one średnice od 10 do 12mm. Powstały one dzięki zastosowaniu techniki odlewania, po której na powierzchni widoczne są ślady łączenia form odlewniczych. Trzy z nich mają ślady wgniecenia i zniekształcenia powstałe najprawdopodobniej na skutek zderzenia się z twardą powierzchnią. U podnóża grodu znaleziono również 4 groty strzał, a wśród ozdób srebrny kabłączek skroniowy oraz fragment zausznicy koszykowatej, a także wykonany z cyny/mosiądzu fragment okucia i objemkę. Do pozostałych przedmiotów zaliczyć można odważnik oraz fragment misy o proweniencji średniowiecznej oraz klin stolarski i klucz (średniowiecze lub nowożytność) (Jarzęcka-Stąporek 2011).

BIBLIOGRAFIA:

Jarzęcka – Stąporek J.
2011         Opracowanie zabytków z Owidza, gm. Starogard Gdański.

Kurzyńska S.
2010        Wstępne sprawozdanie z badań archeologicznych na terenie inwestycji:  Rekonstrukcja grodziska wczesnośredniowiecznego Owidz wraz z infrastrukturą (decyzja nr 186/2010r. dnia 29.10.2010r.)

Kurzyńska S., Warmińska M.
2011-11-25    Sprawozdanie z nadzoru archeologicznego na terenie inwestycji: Rekonstrukcja grodziska wczesnośredniowiecznego wraz z infrastrukturą towarzyszącą w Owidzu (działki nr 175, część 149, 173, 14, 181, 188/14, 171

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.