Ceramika

Podobnie jak na innych stanowiskach wczesnośredniowiecznych głównym materiałem zabytkowym odnalezionym podczas prac na grodzisku w Owidzu są fragmenty naczyń wykonanych z gliny. Znaleziono tutaj blisko 37000 fragmentów ceramiki pochodzącej z obiektów, warstw, wykopów oraz z powierzchni stanowiska.

Z fragmentów udało się częściowo zrekonstruować niektóre naczynia. Zdecydowaną większość ułamków stanowiły brzuśce, natomiast części przydenne, dna oraz wylewy nie były już tak liczne.

Większość naczyń została uformowana na kole garncarskim, spotykane są też jednak fragmenty naczyń ręcznie lepionych. Ceramika z Owidza zdobiona jest przeważnie ornamentem żłobkowym (wykonanym narzędziem jednodzielnym lub wielodzielnym), obejmującym prawie całe naczynie: od szyjki po dolną część brzuśca. Żłobki charakteryzują się różnorodnością, są szerokie i wąskie, płytkie i głębokie, gęste bądź rzadsze. Dodatkowo część pojemników zdobiona jest ornamentem nacinanym w postaci krótkich pionowych bądź skośnych nacięć, ornamentem linii falistej i niekiedy nakłuciami bądź odciskami. W kilku przypadkach naczynia zdobiono plastycznymi listwami.

Fragmenty ceramiki z zdobieniami (fot. A. Ostasz).

Do wykonania naczyń garncarz używał w przeważającej mierze gliny z domieszką piasku drobno i średnioziarnistego. Pozostałe fragmenty wykonane są z gliny schudzonej dodatkowo tłuczniem drobno i średnioziarnistym. Ceramika została wypalona w atmosferze utleniającej i ma przeważnie kolor szary lub szarobrunatny. Zdecydowana większość ceramiki to naczynia o średniej grubości ściankach. Dna naczyń są w zdecydowanej mierze płaskie (około 3). Zarówno na dnach płaskich, jak i wklęsłych zachowały się ślady podsypki składającej się ze średnioziarnistego piasku i tłucznia oraz ślady po nakładce na koło garncarskie w postaci dookolnego pierścienia.

Na kilku fragmentach udało się zaobserwować znaki garncarskie. Mają one kształt równoramiennego krzyża, krzyża w kole oraz gwiazdki.

Wśród przybrzeżnych partii naczyń wyróżniono: wychylone na zewnątrz pochodzące z naczyń o profilu esowatym, proste pochodzące z naczyń z cylindryczną szyjką, zachylone do wewnątrz pochodzące z naczyń misowatych oraz proste brzegi ścianek rozchylających się na zewnątrz pochodzących z naczyń doniczkowatych.

Na grodzisku wystąpiły również fragmenty naczyń baniastych pozbawionych szyjki oraz prażnic (naczynie wykonane z gliny z dużą domieszką roślin, o kształcie prostokątnym, przypominającym korytko o prostych ściankach i grubym dnie, np. mogło służyć do oczyszczania ziarna z plew przy pomocy ognia lub pieczenia podpłomyków).

 

Przykłady zdobień naczyń (ryc. A. Ostasz).


Z naczyniami wiążą się także pokrywy. O ich używaniu świadczą chociażby ich ułamki oraz wręby na krawędziach naczyń, do których je stosowano.

Na podstawie zaobserwowanych cech ceramiki, należy datować omawiane stanowisko w granicach od 4 ćwierci XI w. do drugiej połowy XII wieku, w wyniku analizy materiałów z badań w 2009 roku można sprecyzować chronologię szczytu rozwoju osadnictwa do przełomu XI/XII wieku, aż po początek 3 ćwierci XII wieku.

Warto wspomnieć, że w czasie wykopalisk znaleziono pozostałości naczyń pradziejowych, datowanych na wczesną epokę żelaza. Można je łączyć z ludnością kultury łużyckiej.

(informacje pochodzą ze sprawozdań Joanny Jarzęckiej-Stąporek oraz Adama Ostasza )